Fosfaatplafond overschreden in eerste kwartaal 2026
De fosfaatexcretie van de Nederlandse veestapel lag in het eerste kwartaal van 2026 nog altijd boven het nationale productieplafond. Dat blijkt uit de eerste kwartaalrapportage die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) opstelde in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).
Volgens de momentopname bedroeg de totale fosfaatexcretie van de Nederlandse veestapel in de eerste drie maanden van dit jaar 139 miljoen kilogram. Daarmee ligt de sector 2,7 procent boven het geldende fosfaatproductieplafond. De stikstofexcretie kwam uit op 438 miljoen kilogram en bleef daarmee 0,4 procent onder het nationale stikstofplafond. De kwartaalrapportages zijn nieuw en moeten gedurende 2026 een actueel beeld geven van de ontwikkeling van de mestproductie. Voor de berekeningen maakt het CBS onder andere gebruik van de actuele dieraantallen uit het Identificatie- en Registratiesysteem (I&R). De eerste rapportage is gebaseerd op de omvang van de rundveestapel op 1 april 2026.
Meer stikstof door hogere melkproductie
Vergeleken met de vorige kwartaalrapportage is de stikstofexcretie gestegen. Volgens het CBS hangt dit samen met een hogere melkproductie en een hoger stikstofgehalte van het ruwvoer. De fosfaatexcretie wordt juist iets lager ingeschat dan aan het einde van het vierde kwartaal van 2025. Dat komt vooral door een verdere krimp van de rundveestapel.
Nog geen raming van ruweiwitgehalte
Aan de kwartaalrapportage wordt op verzoek van het ministerie en de zuivelsector ook een prognose toegevoegd voor het ruweiwitgehalte in het melkveerantsoen. Die indicator is belangrijk omdat overheid en sectorpartijen hebben afgesproken het eiwitniveau in het rantsoen geleidelijk te verlagen om de stikstofuitstoot terug te dringen. In een convenant dat in februari 2025 werd ondertekend, spraken partijen af het gemiddelde ruweiwitgehalte te beperken tot maximaal 160 gram per kilogram droge stof in 2025 en 158 gram per kilogram droge stof in 2026.
Aangezien er nog geen gegevens beschikbaar zijn over de ruwvoersamenstelling in 2026 en de krachtvoergegevens beperkt zijn tot de eerste drie maanden van het jaar, is het nog te vroeg om in deze kwartaalrapportage een zinvolle raming op te stellen van het ruweiwitgehalte van het melkveevoerrantsoen in 2026.
Kwartaalmonitor voor mestproductie
Het CBS zal gedurende heel 2026 na elk kwartaal een nieuwe prognose publiceren van de fosfaat- en stikstofexcretie van de Nederlandse veestapel. Daarbij wordt zoveel mogelijk dezelfde rekenmethodiek gebruikt als bij de jaarlijkse verantwoording van Nederland aan de Europese Commissie.
De kwartaalcijfers moeten beleidsmakers en sectorpartijen helpen om de ontwikkeling van de mestproductie nauwgezet te volgen en tijdig bij te sturen wanneer productieplafonds in zicht komen.
