Ferm-dag: ‘Zelfzorg is broodnodig voor elke ondernemer’
In het kader van het Jaar van de Boerin organiseerde Ferm voor agravrouwen, het Vlaamse netwerk voor boerinnen, een dag rond de veerkracht en mentale gezondheid van boerinnen. Keynote spreker Christel van Raaij benadrukte daarbij het belang van zelfzorg: 'Zelfzorg is broodnodig voor elke ondernemer.'
Van Raaij is een Nederlandse podcastmaker, schrijfster en spreker. Met haar bedrijf ‘Anders kijken’ zet ze zich al jaren in voor de mentale gezondheid op het platteland. ‘Vaak gaat de aandacht uit naar ernstige mentale problemen, maar de aandacht voor “gewoon” mentaal fit zijn is net zo belangrijk’, legt ze uit. ‘Alleen dan kan je goed ondernemen. Mentaal fit zijn hoort gewoon bij het leven. Het heeft te maken met hoe mensen omgaan met wat er op hun pad komt. Iedereen gaat daar op zijn eigen manier mee om, afhankelijk van hoe je in het leven staat. Denk maar aan de installatie van nieuwe robots in de stal of verstrengde stikstofregels.'
Verhalen van andere boerinnen
Het verhaal van Van Raaij sloot naadloos aan bij dat van melkveehoudster Karen Hoefkens, die eerder op de dag haar ervaringen deelde. Omdat er op haar ouderlijk bedrijf in Kontich weinig toekomstperspectief was, verhuisde ze samen met haar man Gert Cools naar een andere locatie in Tisselt, zo’n vijftien kilometer verderop. In 2025 verhuisde het hele gezin, samen met de volledige veestapel, naar de nieuwe locatie. Het jongvee bleef op het ouderlijk bedrijf. De overgang naar een andere stal en omgeving was zowel voor de familie als voor de melkkoeien een heel traject. ‘We zijn gesprongen en we zweven precies nog altijd’, vertelde Hoefkens. ‘Maar ik ben ervan overtuigd dat we onze weg daar wel zullen vinden en uiteindelijk zullen landen.’
Boek ‘Tot hier’ moet gesprek op gang zetten en creëert herkenbaarheid
Aansluitend op Hoefkens haar verhaal las Van Raaij ook een fragment voor uit haar boek Tot hier. Daarin verhuist een jong boerenkoppel samen met de koeien naar een andere locatie. ‘De vrouw ziet allerlei nieuwe kansen op het bedrijf’, vertelt ze. ‘De man is terughoudender en heeft het moeilijker met de verandering.’ Ook andere uitdagingen, zoals de relatie met de schoonouders, komen in het boek aan bod.
‘Het is vooral heel laagdrempelig en herkenbaar’, zegt Van Raaij. ‘Dat merk ik aan de reacties van mijn lezers.’ Voor haar boek liet ze zich inspireren door verhalen van boeren uit haar omgeving. ‘Ik hoop dat landbouwers het gevoel krijgen dat ze niet de enigen zijn die met vervelende situaties te maken krijgen’, vertelt ze. ‘En dat het verhaal een gesprek met anderen op gang brengt. Zoiets als: “Goh, die situatie uit dat boek is toch typisch.” Zo beginnen mensen met praten.’
Zelfzorg inplannen
Wat hoopt Van Raaij dat de boerinnen meenemen van de FERM-dag? ‘Ik hoop dat ze echt bij zichzelf gaan afvragen: wat heb ik nodig voor mezelf? Wat is mijn ontspanmoment? En dat nadien inplannen. Dat kan betekenen dat je één avond per week gaat sporten in plaats van de koeien te melken. Of dat je even de tijd neemt om een boek te lezen, met een chocolaatje en een kop koffie erbij. Die zelfzorg is broodnodig voor elke ondernemer.’
